Een bedrijf met een monopolie is een partij die als enige een bepaalde dienst of product levert in een markt. Bijvoorbeeld de markt voor treinkaartjes of voor elektriciteit. In veel landen is er vanuit de overheid een mededingingsautoriteit in het leven geroepen, die moet voorkomen dat er monopolies of prijsafspraken ontstaan. In Nederland is dat er pas sinds 1997, met de Autoriteit
Consument & Markt en diens voorlopers. De LP is voorstander van een vrije markt en ziet geen rol weggelegd voor de overheid als ‘marktmeester’. De overheid kan en hoeft dit soort problemen niet op te lossen. Sterker nog, de overheid zorgt er juist vaak voor dat er schadelijke monopolies ontstaan.
Veel mensen zijn bang dat als de overheid niet het recht zou hebben om grote, machtige bedrijven op te breken, er vanzelf monopolies ontstaan en de consument wordt opgezadeld met hoge prijzen. In een vrije markt zal dit niet snel gebeuren. Als de prijzen voor een product stijgen, dan trekt dit nieuwe partijen aan die dat product ook willen maken. Bedrijven die hun prijzen verhogen, krijgen te maken met meer concurrentie. Een bedrijf dat zijn monopolie wil behouden moet dus continu
een product leveren voor een superieure prijs en kwaliteit.
Alleen door te zorgen dat andere partijen geen of moeilijk toegang hebben tot een markt, kan een monopolie ontstaan dat schadelijk is voor de consument. De enige legale manier om dat te doen is via de overheid. De overheid geeft allerlei voordelen aan (veelal grote) bedrijven in de vorm van belastingvoordeel of het alleenrecht om een bepaalde dienst te leveren. Voorbeelden hiervan zijn NS, ProRail, Havenbedrijf Rotterdam en de Gasunie. Hierdoor heeft de consument geen andere optie en is er geen natuurlijke controle op de beste prijs en kwaliteit.
De LP is tegen elke vorm van interventie en marktmeesterschap door de overheid. Als er, zonder gebruik van dwang, dominante posities ontstaan, is er geen reden om in te grijpen. Het bedrijf heeft zijn positie immers eerlijk verkregen door klanten naar tevredenheid te bedienen. In een vrije markt is er geen noodzaak voor een mededingingsautoriteit.
Patentrecht op de schop
Patenten zijn bedacht om uitvinders te beschermen. Echter is het verworden tot een monopolistensysteem, waarin patenten juist worden verhandeld om innovatie te stoppen zodat huidig marktaandeel wordt beschermd. Op universiteiten wordt onderzoek vanuit gemeenschapsgeld betaald, waarna er een patent gegund wordt aan een winstgevende onderneming die er miljarden mee mag verdienen in bijvoorbeeld de farmaceutische industrie. De belangen zijn pervers geworden. Wij willen direct beginnen met een verkorting van de maximale beschermingsduur van 20 jaar naar 10 jaar. En het schrappen van misbruikgevoelige patenten zoals softwarepatenten en ‘evergreening’: dit is het kunstmatig verlengen van octrooien door nieuwe octrooien aan te vragen op kleine aanpassingen aan het oorspronkelijke product.