Géén frisse wind door Den Haag, dat is wat ons te wachten staat met het nieuwe regeerakkoord met de naam Aan de Slag. Zoveel is duidelijk geworden.
De staat van de Staat, een Libertaire bespiegeling op het coalitieakkoord. D66–VVD–CDA op de libertaire toetssteen.
Dit akkoord is geen toevallig samenraapsel van losse beleidslijnen maar een ideologisch document met een onveranderde visie, de wereld verbeteren door méér overheid. Voor de Libertaire Partij een bevestiging van haar bestaansreden: de verdediging van individuele én economische vrijheid tegen collectieve dwang. Voorlopig komt er een minderheidskabinet aan de macht met lak heeft aan vrijheden, zowel economische als individuele vrijheden.
Een eerste reactie op de belangrijkste voorstellen per beleidsterrein.
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Wat belooft het akkoord?
Een daadkrachtige overheid, betere samenwerking tussen ministeries, en meer grip op complexe dossiers.
Libertaire analyse
Het probleem wordt in dit document steevast geformuleerd als “te weinig staat”, zelden als “te veel staat”. Dit is symptomatisch: waar de klassieke libertaire kritiek wijst op overregulering en taakuitbreiding van de staat, interpreteert het akkoord diezelfde ontwikkelingen als falende uitvoering.
Toetssteen-uitspraak
Waar sommige van onze politieke opponenten zien dat de overheid te groot is, ziet dit akkoord alleen dat zij beter moet worden — geen spoor van inkrimpen of beperken.
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
Wat belooft het akkoord?
Versnelling van woningbouw, deregulering, standaardisatie van procedures.
Libertaire analyse
De retoriek van deregulering staat centraal, maar de maatregelen blijven binnen een kader van centrale regie, quota en planlogica. De staat blijft bepalen wat, waar en wanneer gebouwd mag worden.
Toetssteen-uitspraak
“Regeldruk verminderen” is in het akkoord synoniem aan “procedures efficiënter laten verlopen” — niet: regels schrappen of taakbeperking.
Justitie en Veiligheid
Wat belooft het akkoord?
Meer capaciteit voor politie en inlichtingendiensten, betere gegevensdeling, snellere afdoening.
Libertaire analyse
Wat de coalitie presenteert als versterking van rechtsstaat en veiligheid, is in de kern een normverruiming van staatsmacht. Hiertoe behoren data-gestuurde opsporing, structurele surveillancemiddelen en versnelde processen.
Toetssteen-uitspraak
In naam van efficiëntie en dreigingsbestrijding legitimeert het akkoord permanente expansie van bevoegdheden. Verder worden privacy en individuele rechten gebruikt als variabelen, niet als grenzen.
Economische Zaken
Wat belooft het akkoord?
Verbeteren van vestigingsklimaat, innovatie stimuleren, fiscale dóórpakken en lastenverlichting.
Libertaire analyse
Laat het goed tot je doordringen: ook hier geen vraag naar grondrechten van kapitaal of burgers, maar naar marktcondities binnen staatskaders. Innovatie moet binnen aangewezen beleidskaders gebeuren. Belastingen worden verlicht — maar alleen daar waar dit het wezen van de staat niet belemmert.
Toetssteen-uitspraak
“Concurrentiekracht” krijgt prioriteit, maar vrij ondernemerschap als norm ontbreekt.
Klimaat en Groene Groei
Wat belooft het akkoord?
Duidelijke doelen, investeringsprogramma’s, groene groei.
Libertaire analyse
Het akkoord kiest consequent voor gecoördineerde transitie, normen en vooral veel subsidies. Technologie-neutraliteit en innovatie via marktwerking zijn zelden uitgangspunt; vaak worden bepaalde technologieën gewild of gesubsidieerd.
Toetssteen-uitspraak
De vrije markt wordt gezien als instrumenten die “gestuurd” moeten worden, niet als mechanismen die zelf oplossingen genereren.
Volksgezondheid, Welzijn en Sport & Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Wat belooft het akkoord?
Betaalbare zorg, kwaliteitstoetsen, kansengelijkheid in onderwijs.
Libertaire analyse
In beide domeinen blijven uitgangspunten die de staat als hoeder van collectieve doelen benadrukken. Voor zorg betekent dit een reproductie van verzekeringslogica en systeemsturing; onderwijs blijft een publiek geregisseerde voorziening met beperkte ruimte voor concurrentie of vrije keuze.
Toetssteen-uitspraak
Afname van keuzevrijheid, de staat blijft almachtig op de gebieden zorg en onderwijs.
Justitie en Veiligheid (nog een keertje).
Wat belooft het akkoord?
Actieve bestrijding van discriminatie, gelijke behandeling, normatieve handhaving.
Libertaire analyse
Bij libertariërs is gelijkheid vóór de wet een kernwaarde. Maar een onderscheid tussen gelijke rechten en gelijke uitkomsten ontbreekt in dit akkoord. Strafrecht wordt ingezet voor gedragsnormen die geen directe schade opleveren aan anderen.
Toetssteen-uitspraak
Rechtvaardigheid wordt hier vertaald naar beleidsuitkomsten, niet naar non-agressie.
Asiel en Migratie
Wat belooft het akkoord?
Grip op migratiestromen, selectie, integratie-kaders.
Libertaire analyse
Migratie blijft gekoppeld aan verzorgingsstaatlogica: wie migratie reguleert, reguleert toegang tot middelen. Libertarische migratiekritiek is principiëler: vrije migratie als norm, en pas daarna vrijwillige associatie.
Toetssteen-uitspraak
Migratie wordt behandeld als beheer van staatsmiddelen, niet als interactie tussen vrijheden.
Eindbeschouwing
Waar de libertaire toetssteen kijkt naar vrijheid van dwang, kijkt dit akkoord vooral naar vrijheid binnen de kaders van dwang. De overheid blijft het centrale ordeningsprincipe, zelfs waar zij zichzelf wil hervormen. Een ideologisch middelpunt-vliegend akkoord dat de staat niet bevraagt, maar bevestigt. Het is een heruitgave van staatsgerichte consensuspolitiek.
De staatsmallemolen kan een nieuwe wiek aan de slag slaan, het blijft dezelfde molen.
